Polski

W Domu Pavla (Pavlova hiša/Pavelshaus) v miejscowości Potrna/Laafeld w Austrii wręczono w sobotę 2 kwietnia I Międzynarodową Nagrodę Literacką KONS. Laureatem tej nagrody w roku 2011 został poeta, pisarz, eseista, malarz, alpinista, tłumacz i człowiek-podróżnik, aktywny w wielu dziedzinach – IZTOK OSOJNIK.

O nagrodzie:

Międzynarodowa Nagroda Literacka KONS poświęcona jest pamięci Srečko Kosovela (1904–1926) – poety, myśliciela, wyjątkowo wrażliwego na kwestie społeczne i ludzkie. Nagroda otrzymała swoją nazwę w nawiązaniu do motywu przewodniego cyklu wierszy Kosovela, określanych mianem KONSY. Nie jest przyznawana jedynie w dowód uznania dorobku literackiego, ale za całokształt aktywnych działań osób nią wyróżnionych, za ich wkład we wspólne dobro, to znaczy za ich wielostronne życiowe zaangażowanie w poprawę stosunków społecznych i ogólnych warunków pracy i tworzenia w środowisku, w którym dana twórczyni lub twórca pracowali lub wciąż pracują. Przyznanie Międzynarodowej Nagrody Literackiej KONS osobom tak zaangażowanym, charakteryzującym się wielkim etosem pracy i wyczuleniem na drugiego człowieka, z jednej strony jest dla literatury ponownym przyznaniem jej kluczowej siły transformacyjnej i subwersywnej, za pomocą której stopniowo modyfikuje rzeczywistość, z drugiej strony zaś oznacza jej suwerenną, autonomiczną i wynikającą z godności rolę w przestrzeni społecznej. „Należy być aktywnym”, mówi Kosovel. „Aktywnym: w myśleniu, odczuwaniu, przeradzaniu się, pracy, itd. wszędzie trzeba poruszać ducha. […] Także błąd prowadzi do prawdy, jeśli był on prawdziwy.” (Kosovel, Droga przez samotność).

Ustanowienie Międzynarodowej Nagrody Literackiej KONS – podobnie jak innych licznych ważnych nagród, przyznawanych w dowód uznania za osiągnięcia i postawę życiową (a wśród nich Prix Femina, Griffin Poetry Prize, Shelley Memorial Award oraz Nagroda Nobla) było prywatną inicjatywą. Prywatną inicjatywą trzech twórczyń literackich: Taji Kramberger, Barbary Korun i Tatjany Jamnik, które jednocześnie są permanentnymi członkiniami jury tej nagrody, a wspierają je w tym osoby prywatne i organizacje w Słowenii i poza jej granicami. Decyzje w związku z przyznaniem tej nagrody są oparte na opiniach międzynarodowych specjalistek i specjalistów, ostateczna decyzja leży zaś w rękach członkiń jury. Nagroda przyznawana jest w różnych miejscach na świecie, w których organizowane są wydarzenia literackie.

Z uzasadnienia:

Iztok Osojnik, ur. 1951, nie jest jedynie twórcą literackim, który przez całe życie starał się otwierać przestrzenie działalności literackiej, nie tylko dla siebie, ale także dla innych pisarek i pisarzy, a często także dla szerszego grona osób, utalentowanych artystycznie i zainspirowanych twórczo, i to bez względu na ich wiek, poglądy czy płeć. Ludzi słowa ceni i wspiera jedynie na podstawie ich osiągnięć, a nie z powodu mody czy wytycznych urzędowych. Przed nami stoi człowiek, który z wyjątkową witalnością i odwagą próbował odświeżyć i poszerzyć Międzynarodowy Festiwal Literacki Vilenica, lecz zatrzymały go w tym działaniu mroczne siły lokalnej literackiej elity. Ale to nim nie zachwiało. I nie zamknął za sobą drzwi, chyba że za podłością, postępując całkowicie w duchu wersu Kosovela „Żaden człowiek, który kocha wolność, jej nie ogranicza.” (Kosovel, ABC).
Jest nie tylko nieskończonym źródłem energii, która tryskając z niego, ogarnia jego publikę, ale także osobą, która potrafi dokonać refleksji nad swoimi działaniami i przyznać się do błędów. Nie jest tylko twórcą artystyczno-estetycznym, lecz w pierwszej kolejności obserwatorem, wrażliwym na sprawy społeczne i ludzkie, zaangażowanym. Nie jest tylko tłumaczem, czekającym na to, aż inni zauważą, czego dokonał – dobrze bowiem wie, że to wyjątkowo rzadko się zdarza –, ale podczas gdy inni nie wiedzą, jak go rozgryźć, on już organizuje nowe spotkania, otwiera nowe perspektywy, nowym doświadczeniom nadając w tłumaczeniach życiowy kształt i dzieląc się nimi z innymi. Jego buntownicza, nieznająca kompromisów postawa życiowa wraz z jego obszernym dorobkiem, dokonaniami organizacyjnymi oraz wielkoduszną otwartością na już – u podstaw – różne głosy w literaturze zasługują na najwyższe uznanie.

Iztok Osojnik w krótkim przemówieniu po otrzymaniu nagrody powiedział między innymi: „Nie czuję się jeszcze wystarczająco starym, by móc odebrać nagrodę za całokształt twórczości życiowej – może bardziej odpowiednim jest sformułowanie: za całokształt twórczości „półżyciowej”. Czuję się zaszczycony, że stałem się pierwszym laureatem tej ważnej nagrody. Waga nagrody polega bowiem na jej uzasadnieniu. W tym sensie na pewno jest to jedno z najwyższych wyróżnień, jakie dziś można otrzymać. Więc jak można nie czuć się zaszczyconym! Zaszczyt to o tyle większy, że nagroda została mi przyznana w efekcie głębokich przemyśleń osób, które sam cenię i szanuję. Przyznam się, że brakuje mi słów, co akurat zdarza mi się rzadko.”